शिवछत्रपती

कवयित्री सौ. रेखा संजय कोतवाल यांनी लिहिलेली "शिवछत्रपती" ही कविता छत्रपती शिवाजी महाराजांविषयीच्या त्यांच्या अतूट भक्तीची आणि अभिमानाची साक्ष देते. या कवितेत महाराजांच्या जन्मापासून ते त्यांच्या स्वराज्य स्थापनेपर्यंतचा गौरवशाली प्रवास अत्यंत ओजस्वी आणि भावनापूर्ण शैलीत मांडण्यात आला आहे.

कवयित्रीच्या मनातील शिवरायांविषयीची आस्था

महाराजांचा दिव्य जन्म – कवयित्री शिवरायांचा जन्म एका दैवी संकल्पनेतून झाला, असे वर्णन करतात. सुलतानी अंधारात एक प्रकाशकिरण प्रकट झाला आणि जिजाऊच्या पोटी हा अद्वितीय पुत्र जन्माला आला. ही केवळ ऐतिहासिक घटना नसून स्वातंत्र्याची नवी पहाट असल्याचे त्या दर्शवतात.

१. जिजाऊंच्या स्वप्नातील पराक्रमी पुत्र – जिजाऊंनी देवी शिवाईच्या गाभाऱ्यात पुत्रप्राप्तीसाठी केलेली प्रार्थना ही एका मातृस्नेहाने ओथंबलेली भावना आहे. त्या "महिषासुरमर्दिनी" देवीकडे असा पुत्र मागतात जो शत्रूंचा नाश करून प्रजेचा आधार बनेल.

२. शिवबांचे तेजस्वी रूप – महाराजांचे सौंदर्य, त्यांचा ऐटदार पोशाख, त्यांचे कर्तृत्व, आणि राजेशाही व्यक्तिमत्त्व यांचे कवयित्रीने केलेले वर्णन त्यांच्या शिवरायांविषयीच्या आदरपूर्ण प्रेमाचे द्योतक आहे.

३. स्वराज्य स्थापनेचा संकल्प – रायरेश्वराच्या मंदिरात घेतलेली शपथ, तोरणा जिंकून बांधलेले स्वराज्य यांमधून शिवरायांची ध्येयधोरणे आणि स्वराज्याच्या स्वप्नासाठी घेतलेले कठोर संकल्प प्रभावीपणे मांडले आहेत.

४. नैतिकता आणि आदर्श नेतृत्व – महाराज केवळ पराक्रमी योद्धेच नव्हे, तर आदर्श राजा होते. रयतेचा न्यायी पालक, स्त्रियांचा सन्मान करणारे महापुरुष आणि स्वराज्यासाठी आयुष्य वेचणारे राजे असे त्यांचे वर्णन या कवितेत येते.

५. अद्वितीय महानता – अनेक शूरवीर इतिहासात होऊन गेले, पण शिवाजी महाराज अनोखे होते. त्यांची तुलना कुणाशीच होऊ शकत नाही, असा कवयित्रीचा ठाम विश्वास आहे.

६. काळावर विजय मिळवणारा युगपुरुष – पाचही पातशाह्यांना पायदळी तुडवून इतिहासाला कलाटणी देणारे शिवाजी महाराज "युगपुरुष" होते, असे सांगत कवयित्री त्यांना कालचक्राच्या पुढे ठेवतात.

निष्कर्ष

ही कविता केवळ महाराजांच्या गुणांचे वर्णन करणारी नाही, तर शिवरायांवरील उत्कट भक्तीचा आणि निष्ठेचा एक साक्षात्कार आहे. कवयित्रीच्या मनातील शिवाजी महाराजांविषयीची आस्था त्यांच्या प्रत्येक ओळीमधून स्पष्ट होते. त्या महाराजांना केवळ इतिहासातील एक राजा मानत नाहीत, तर महाराष्ट्राच्या तळपत्या सूर्याला वंदन करत "कोटी कोटी मानाचा मुजरा" घालतात.

ही कविता महाराष्ट्राच्या अस्मितेचे प्रतीक असून, शिवप्रेमींसाठी प्रेरणादायक आहे. "जय भवानी, जय शिवाजी" या जयघोषाने तिचा समारोप होतो, जो महाराष्ट्राच्या माणसांच्या हृदयातील शिवप्रेम प्रतिबिंबित करतो.